ANJİYO NEDİR NASIL YAPILIR
Kalbinizin derdini en iyi anjiyo anlar
Ve eğer ki damarlarınızda tıkanıklık varsa, kesin olarak ortaya koyar
Sıra çözüme gelir
Damarları açmak için yakın bir geçmişe kadar sık uygulanan balon tekniği, artık çözüm değil!
17
11
2006
Dünden kısa bir hatırlatma ile başlamak istiyorum bugünkü yazıya
Anadolu Sağlık Merkezi Kalp Sağlığı Bölümü Başkanı, Kalp Damar ve Göğüs Cerrahisi Uzmanı Doç
Dr
Besim Yiğiter, “Kalp elektrosunda her zaman yüzde 30-40 bir yanılma payı olabilir
Bir ileri tetkik eforlu elektrodur
Ama onda da yüzde 15’lik bir yanılma payı vardır
Yani kalp hastalığı iki tetkikte de atlanabilir
Son lafı anjiyografi söyler
Yanılma payı hemen hemen hiç yoktur” demişti
Doç
Yiğiter’le kaldığımız yerden devam ediyoruz
ANJİYODA TEHLİKE VAR MI?
* Hocam anjiyografi nedir? Nasıl yapılır?
Kasık damarından katater dediğimiz, çok ince, içi boş bir tel sokuluyor ve kalbe doğru yönlendiriliyor
Bu arada skopi adı verilen röntgen cihazlarıyla kataterin izlediği yol görülebiliyor
Kardiyolog, skopi yardımıyla katateri kalbi besleyen koroner damarların çıkış ağzına kadar ilerletiyor, sonra kalbin içine giriyor ve tam bu anda ilaçlı bir madde enjekte ediyor
Normalde koroner damarlar görülmez
Ama enjekte edilen bu madde röntgende görülebilen bir madde ve damarın silüetini tıpkı bir ip gibi görünür hale getiriyor
Bu arada damar üç-dört açıdan birden görüntüleniyor
‘Gölgede kalan bir darlık atlanabilir’ gibi şüpheleri ortadan kaldırmak için
Ve böylece damarlardaki küçücük bir daralma, tıkanma, düzensizlik ya da plak dediğimiz hastalık belirtisi olan bulgular tespit edilebiliyor
* Anjiyonun tehlikesi var mı peki? Çünkü duyuyoruz, ‘Hasta anjiyo sırasında öldü’ deniyor
Bu doğru mu?
Anjiyonun tehlikesi hemen hemen yok gibi
Tabii ilk zamanlarda teknoloji bu kadar iyi değildi
Bu işi yapan kişiler bu kadar ehil değildi
Bazı komplikasyonlar oluyordu
Ama bugün hemen hemen anjiyonun hiç tehlikesi yok diye düşünmek lazım
Aslına bakarsanız, bazen küçücük bir enjeksiyonun bile tehlikesi var
Bir ağrı kesici iğne yaparsınız
Kimsenin aklına bir şey olacağı gelmez
Ama alerjik reaksiyon olur veya iğne gider bir sinire rastlar, felce bile yol açabilir
Diyeceğim, anjiyo için de tamamen tehlikesiz, hiçbir şey olmaz demek mümkün değil
Ama ‘Anjiyo tehlikeli’ gibi bir düşünceyi akla getirecek bir durum da yok ortada
* Hiç mi tehlike yok?
Tabii ki var
Anjiyo sırasında bazı komplikasyonlar olabilir
Katater dediğimiz tel, kalbin bir tarafını uyarabilir
Koroner damarın içinden geçerken, tıkanıklık nedeniyle damarı zorlayabilir
Veya kalbin içine enjekte edilen ilaçlı madde kısa bir süre kalbi kansız bırakıp bazı reaksiyonlara sebebiyet verebilir
Ama bunlar son derece nadir reaksiyonlardır
Ve çözümleri de vardır
En kötü ihtimalle anjiyo sırasında kalp durması bile olsa, elektrik şokuyla, yani hastayı yeniden canlandırma girişimiyle problem çözülebilir
Nasıl arabaya binip kaza yapma ihtimalini düşünmeden bir yere gidiyorsak, anjiyo için de olabilecek tehlikeleri düşünmeden karar vermeliyiz
Risk ancak bu kadardır
EN İYİSİ KASIKTAN GİRMEK
* Peki anjiyoda hep kasık damarlarından mı girilir?
Anjiyo icat edildiğinde ilk giriş yeri kol damarıydı
Damar cerrahi olarak açılır ve katater öyle sürülürdü
Ama teknoloji gelişti
Artık cerrahi girişim yapmadan, sadece cilt altından, enjektörle girilen bir yöntem bulundu
Bu da en kolay şekliyle kasık damarından uygulanıyor
Artık sadece çok mecbur kalındığında, kasık damarlarının tıkalı olduğu hallerde kol damarları kullanılıyor
* Çok sigara içenlerde kasık damarları tıkalı olabiliyor, değil mi?
Genellikle
O zaman kolu kullanmak mümkün
Ama bugün hemen hemen rutin olarak kasık damarı kullanılıyor
* Peki neden kasık damarı?
Çünkü çok geniş
Aort damarı kalpten çıktığında çok kalındır
Sonra iki kalın damar olarak ayrılır vücutta
Aşağılara inerken daralır
İşte kasıktaki damar hem yüzeyde, yani bulması kolay ve hastanın nabzını almak mümkün hem de kalın
* Ne kadar kalın?
Serçe parmağı kadar
Yani 1 cm
civarı
Üstelik çeperi de kalın
Bir de kasık damarı çok kıvrım yapmadan, çok düz bir yol izleyerek kalbe gidiyor
Oysa koldan anjiyografi yapıldığında kataterin çok viraj dönmesi gerekiyor
Katateri ilerletmek zorlaşıyor
O yüzden de kasık damarı daha iyi
* Peki anjiyoda, hastanın birkaç damarı tıkalı çıktı diyelim
Sonra ne yapılıyor? Hemen stent mi takılıyor?
Stentten önce bir başka girişim var; balonla açma
Stent daha bulunmadan, icat edilmeden önce akıllı bir kardiyolog diyor ki, “Anjiyoda tıkalı olduğunu gördüğüm koroner damarlara öyle bir şey yapayım ki açılsınlar
İşte görüyorum, damarın içinde belirgin bir daralma var
Bu damardan daha ince bir telle içeri girsem, oraya kadar bu teli soksam, o telin ucunda da bir balon olsa, o balon sönükken damarın dar olan kısmına yerleştirsem
Sonra öyle bir sistem olsa ki, o balonu vücudun dışından şişirsem
Balon tam o darlığın içindeyken şişse, böylece darlığı geri itse, orada bir boşluk yaratsa, damarı genişletse
Sonra da balonu söndürsem, geri çeksem
” Bu fikri ilk kez İsviçreli kardiyolog Grüntzig ortaya attı ve teknolojinin de yardımıyla hayata geçirdi
Tabii tıp sanayii hemen bunun üzerine çullandı
Balonların kullanımı daha efektif hale getirildi
Uzun süre koroner damarlar, ‘koroner damarların balon anjiyoplastisi’ denilen bu yöntemle açıldı
BALON KABA GÜÇLE İŞ YAPIYOR
* Artık bu yöntem kullanılmıyor mu?
Çok nadir
Çünkü bazı sıkıntılar ortaya çıktı
Bu yöntemin damarlardaki problemi tam çözemediği anlaşıldı
Çünkü koroner damarlarda oluşan ‘aterosklerotik plak’ dediğimiz o damarı daraltan patolojik durum, nihayetinde orada bir doku
Bu balonun yaptığı ise o dokuyu fiziksel olarak kaba bir güçle duvara doğru itmek
Bir an için damar açıldı gibi gözüküyor ama aslında hastalık, yani plak orada duruyor
Bir de doku itildiği, yaralandığı, berelendiği için daha agresif hale geliyor
Dolayısıyla balon yöntemiyle damarın etkili bir şekilde açıldığı görüldüğü halde, bir müddet sonra, hem de çok kısa bir süre sonra, tekrar daraldığı, bazen ikinci bir müdahaleye meydan veremeden hastanın dramatik şekilde hayatını kaybettiği görüldü
O zaman şöyle düşünüldü: Bu balonla istediğimiz sonucu alamadık, acaba damarın tekrar daralmaması için ne yapmalıyız? Balonla damarı bir güzel açtık
Hep öyle kalsa keşke
Ama kalamıyor
Ne yapmak lazım? İşte o zaman stent icat edildi
***
Grip aşısı kalp krizi riskini yarıya indiriyor
Kış yaklaşırken, grip aşısı olanların sayısı da artıyor
Artık eczanelerden bile kolayca erişilebilen aşının sadece grip gibi basit bir hastalığa karşı değil, kalp krizi gibi ciddi bir hastalığa karşı koruduğu da ortaya çıktı
Polonya’da yapılan ve Chicago’da düzenlenen Amerikan Kalp Vakfı konferansında sunulan araştırmaya göre, grip aşısı olmak koroner kalp hastalarının kalp krizi veya kalbe bağlı diğer hastalıklar nedeniyle hayatlarını kaybetme riskini yarı yarıya düşürüyor
Türkiye’de yaklaşık 1
6 milyon koroner kalp hastası olduğu ve her yıl 130 bin insanın kalp ve damar hastalıklarından yaşamını yitirdiği göz önüne alınırsa, bu haber daha da önemli hale geliyor
Polonyalı bilim adamlarının araştırmasında 658 koroner kalp hastası iki gruba ayrıldı
325 hastaya grip aşısı yapılırken, 333 hastaya da “yalancı ilaç” verildi
296 gün sonunda, aşı olmayan grubun kalp krizi geçirme, beklenmedik şekilde kalbe bağlı diğer hastalıklardan ölme riskinin, aşı olanlara göre 2 kat daha fazla olduğu ortaya çıktı
Araştırmayı yorumlayan Colombia Üniversitesi’nden Kardiyolog Leroy Rabbani, “Grip, kalp hastaları arasında zaten öldürücü bir hastalıktır
Gribe yakalanmayı önleyen aşılar da kalp hastaları için oldukça yararlı olacaktır” dedi
***
Kalbi daha az atan daha çok yaşıyor
Fransız Ulusal Sağlık ve Tıp Araştırma Enstitüsü (INSERM) tarafından yapılan araştırmaya göre, kalbin daha az atması ömrü uzatıyor
20 yıl boyunca 4 bin erkek üzerinde yapılan araştırmanın sonuçlarına göre, dinlenmiş bir durumdayken kalbi, gün içinde attığından 7 kez daha az atan orta yaşlı birinin 20 yıl içinde hayatını kaybetme riski yüzde 20 azalıyor
Nabzı 7 kez ve üzeri atanların ise aynı sürede ölme riski yüz 78’e yükseliyor
Doktorlar, herkesin kendi kalp atışlarını ölçebileceğini belirterek, bunun en iyi yönteminin, 5 dakika dinlendikten sonra 1 dakika boyunca nabzı ölçmek şeklinde olacağını belirtiyor
Ortalama bir insanın nabzının dinlenmiş halde 60-80 kere attığı hesaplandı
+++REPLERİ GÖRELİM